Materiały – indywidualizacja nauczania
Indywidualizacja procesu edukacji w kontekście reformy programowej
W wywiadzie dla „Wprost” z 25 stycznia 2009 roku Alvin Toffler zauważył, że edukacja to najważniejszy test dla społeczeństwa przyszłości. Probierzem przemian jest dla niego przede wszystkim system edukacji, pod warunkiem jednak, iż przestaniemy dawać uczniom odtwórcze zadania.
W trakcie gorącej polemiki, jaka miała miejsce na początku br. na łamach „Rzeczypospolitej”, współautorki nowej podstawy programowej Jolanta Choińska – Mika i nieżyjąca już Anna Radziwiłł argumentowały podobnie: najwyższy już czas, aby zaproponować rozwiązania, które sprzyjałyby i n d y w i d u a l i z a c j i drogi edukacyjnej młodego człowieka. Ich zdaniem dotychczasowe programy są bardzo przeładowane, a nadmiar treści programowych w znacznym stopniu utrudnia osiągnięcie dobrych wyników nauczania.
W Uzasadnieniu do Rozporządzenia MEN w sprawie podstawy programowej czytamy, że (…) oprócz korzyści płynących z precyzyjnego określenia wiadomości i umiejętności, które uczeń zdobywa na każdym etapie kształcenia, celem projektu rozporządzenia jest także poprawa jakości edukacji, osiągnięcie spójnego programowo procesu kształcenia, dostosowanego do możliwości i indywidualnych potrzeb uczniów oraz uwzględniającego zwiększone aspiracje edukacyjne uczniów (…) Celem zmian jest również zwiększenie możliwości i n d y w i d u a l i z a c j i nauki poprzez pewne zróżnicowanie programu w zależności od zainteresowań uczniów (…).
Komunikat CBOS o wynikach badania pt. Polacy o proponowanych zmianach w systemie edukacji BS/178/2008 mówi o konieczności dostosowania szkół do potrzeb rodziców i dzieci.
W projekcie Centrum Metodycznego Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej pt. Diagnoza z zastosowaniem Skali Gotowości Szkolnej (SGS) i wspomaganie dzieci pięcioletnich do podjęcia nauki w szkole czytamy, że zwiększanie szans edukacyjnych to najpierw dobra diagnoza, a następnie zindywidualizowana praca nauczycieli, zarówno z dziećmi mającymi jakieś specyficzne trudności, jak i wyróżniającymi się jakimiś szczególnymi zdolnościami, które jak najwcześniej warto rozwijać.
Wszystkie podmioty edukacji chcą tego samego: poprawy efektywności i jakości kształcenia, zbliżenia edukacji do życia, efektywniejszego diagnozowania potrzeb i dostosowania wymagań do możliwości i talentów młodego człowieka. Rodzi się więc pytanie: które metody edukacyjne będą najskuteczniejsze?
Potrzebę indywidualizacji drogi edukacyjnej wymuszają przemiany cywilizacyjne. Szybkość i zakres komunikacji społeczeństwa informacyjnego, wsparte nowoczesnymi technologiami, proces globalizacji, ekspresowość przemian społecznych i gospodarczych – to wszystko wpływa na nieuchronność zmian celów życiowych
, miejsc pracy czy zawodu.
Aby młody człowiek w tym wszystkim się nie zagubił, potrzebna jest między innymi nowoczesna i przyjazna szkoła, ale nie tylko odgórnie zreformowana, lecz oparta na autentycznym dialogu i ciągłym towarzyszeniu uczniowi w jego świadomym, indywidualnym rozwoju. Właśnie rozwój konkretnego młodego człowieka powinien być celem nadrzędnym, a nie programy i egzaminacyjne standardy. Jeżeli nowa podstawa programowa każe planować z przyszłości, patrzeć na cele i umiejętności na końcu danego etapu edukacyjnego, to jednocześnie zwraca uwagę, aby nie zapominać o pomocy w wyznaczaniu niepowtarzalnej, indywidualnej drogi każdemu uczniowi, któremu należy dostosować formy pracy do jego szczególnych potrzeb, talentów i zainteresowań.
Dopiero taka zindywidualizowana edukacja wzmocni w uczniu poczucie własnej wartości, doda pewności siebie, pomoże bardziej świadomie planować swoją karierę i rozwijać się w sposób zintegrowany. Zadaniem szkoły nie jest już tylko przekazywanie informacji, lecz raczej wzmacnianie poczucia własnej wartości i utwierdzanie w przekonaniu, że on może wnieść coś swojego, że jego rolą nie jest wiecznie słyszeć rzeczy, które musi przyjąć, ale które sam może odkryć. Przecież dzięki aktywności i umiejętności samodzielnego poszukiwania informacji, ich analizowania i interpretowania uczeń szybciej odnajdzie się we współczesnym świecie. Jak widać, sama zmiana zapisów prawnych nie wystarczy, w procesie indywidualizacji ważną rolę do spełnienia będą mieli doradcy metodyczni, edukatorzy i przedstawiciele nadzoru pedagogicznego.
Krzysztof Tur, CDNiKU w Suwałkach
LINKI
Uzasadnienie Rozp. w sprawie Podstawy programowej
Uzasadnienie Rozp. w sprawie ramówek
Dodaj komentarz