Moja cudowna kraina

Sejneńszczyzna – moja cudowna kraina

Trochę historii

Polodowcowy krajobraz Sejneńszczyzny stanowi tło jej burzliwych dziejów. Tu przebiegały i krzyżowały się szlaki kultur starej Europy. Tereny te zamieszkiwali niegdyś Jaćwingowie, inni Bałtowie – Litwini, upodobawszy sobie tę krainę, po przyjęciu chrześcijaństwa, współtworzyli regionalną kulturę, wzbogacając ją o własny język i folklor.
Początki osadnictwa na terenie Sejneńszcyzny wiążą się z działalnością Mikołaja Jurewicza Paca, który jako namiestnik przełomski i ożski, od 1510 roku przystąpił do kolonizacji tych ziem. Początki Sejn sięgają roku 1522, kiedy Jan Wiśniowiecki za zasługi dla ojczyzny, otrzymał od Króla Zygmunta I nadanie – pół mili kwadratowej ziemi z lasami i jeziorami, w dawnej Puszczy Olickiej. Tu, nad rzeką Sejną (obecnie Marycha), został zbudowany dwór, rozpoczęło się osadnictwo dające początek miastu Sejny. W 1603 roku do Sejn przybyli dominikanie, w latach 1610 – 1632 wzniesiono kościół (obecnie Bazylika Mniejsza), zaś w 1730 roku ukończono budowę I piętrowego klasztoru o kształcie czworoboku, z wewnętrznym wirydarzem, z narożnymi basztami zwieńczonymi hełmami.
Koniec XVII wieku, to okres znacznego napływu osadników żydowskich na tereny miast Sejneńszczyzny, co miało znaczący wpływ na ożywienie gospodarcze regionu. Biała Synagoga, budynki dawnej Jesziwy (wyższej szkoły rabinackiej) i gimnazjum hebrajskiego przy ulicy Piłsudkiego w Sejnach – stanowią materialne dziedzictwo tej społeczności.

Sanktuarium Matki Bożej Sejneńskiej

Sejneńska świątynia, wymieniana jest dziś w albumach najwspanialszych katedr dawnej Rzeczypospolitej, pomiędzy tymi, jakie posiadają: Wilno, Gniezno, Kraków, Oliwa, Sandomierz, Warszawa czy Lwów. Nieocenionej wartości historycznej, łaskami słynąca figura Matki Boskiej Sejneńskiej z Dzieciątkiem, będąca przedmiotem kultu religijnego w Bazylice Mniejszej p.w. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Sejnach, króluje i patronuje tej ziemi od 1603 roku. Figura należy do jednego z trzech znanych typów figur szafkowych Madonny. Jej powstanie zawdzięczamy nieznanemu rzeźbiarzowi z Gdańska prawdopodobnie w pierwszej połowie XV wieku, w okresie pobytu krzyżaków na ziemiach polskich. Obok sejneńskiej, zachowały się jeszcze 4 tego typu figury: w Lubieszowie, Klonówce, ponadto po jednej w Muzeum Cluny we wschodniej Francji i Muzeum Narodowym w Norymberdze, ta ostatnia także pochodzi z Polski. Dnia 6 września 1975 roku J. Em. Kardynał Karol Wojtyła – metropolita krakowski, trzy lata później Ojciec Święty Jan Paweł II – celebrował Mszę św. inaugurującą uroczystości koronacyjne. Całą noc trwały modły pod przewodnictwem ojców dominikanów. Dnia 7 września 1975 roku na placu za klasztorem, odbyły się uroczystości koronacyjne. Głównym celebransem był kardynał Wojtyła, a homilię o znaczeniu Maryi w życiu Kościoła, narodu, parafii i każdego człowieka wygłosił Prymas Polski Kardynał Stefan Wyszyński.

Muzeum Ziemi Sejneńskiej
Sale wystawowe w Pałacu Biskupim i w Klasztorze Podominikańskim

Ziemia Sejneńska, a zwłaszcza miasto Sejny, w niedalekiej przeszłości (XVIII – XX w.) była zamieszkana przez wiele narodowości: Polaków, Litwinów, Żydów, Niemców, Rosjan, Białorusinów, Tatarów i Ormian.. Na Sejneńszczyźnie jako terenie pogranicza etnicznego, mieszały się więc różne kultury, religie i tradycje. Wielokulturowość tego terenu stanowi o jego sile, jest świadectwem jego bogatej przeszłości i nadzieją na przyszłość. Niektórych nacji już dawno tu nie ma. Pozostały po nich tylko wspomnienia i resztki ich dziedzictwa kulturowego. Aby uchronić przynajmniej część tej spuścizny dziejowej, uznaliśmy za niezbędne propagowanie wielokulturowości tej Ziemi. Ważnym celem Sejneńskiego Towarzystwa Opieki nad Zabytkami jest wychowanie patriotyczne młodych pokoleń w imię prawdy o naszych przodkach, którzy chociażby w powstaniu sejneńskim 1919 roku przelali swoją krew za przynależność Sejn do Polski.

Brama
Ziemia Sejneńska – dumna z dziedzictwa kulturowego Rzeczypospolitej Obojga Narodów, pamiętająca o swej tożsamości, ojczyzna ludzi, u których patriotyzm i duma ze swojego pochodzenia sąsiadują z poszanowaniem inności i tolerancją – potrafi skutecznie wykorzystywać otwierające się możliwości rozwoju gospodarczego i cywilizacyjnego.
Powiat sejneński staje się  bramą  na tereny Litwy, Łotwy, Estonii, krajów skandynawskich oraz Rosji i Białorusi. Stwarza to możliwość rozwoju różnych usług związanych z turystyką i tranzytem towarowym. Należy tu nie tylko inwestować, ale i zamieszkać na stałe lub okresowo. Żyje się u nas zdrowo, spokojnie  i bezpiecznie. Stąd jest najbliżej do innej Europy – ciągle nieodkrytej, lecz wartej poznania.

Kultura
Ośrodek „Pogranicze sztuk -  kultur – narodów” w Sejnach organizuje koncerty, wystawy, spektakle na wysokim poziomie artystycznym, często z udziałem artystów światowej sławy, np. koncerty klezmerskie w Synagodze Sejneńskiej, czy cykl imprez poświęcony pamięci Czesława Miłosza w Krasnogrudzie.
Dokonania innych organizatorów również przyciągają do Sejn liczne grono turystów. Są to np. organizowane przez Ośrodek Kultury w Sejnach festiwale: Baltic Satelid – Międzynarodowe Spotkania Teatrów Lalkowych i Dziecięcych oraz Festiwal Juniores Priores Organorum Sejnensis- Międzynarodowy Festiwal Organowy Młodych. Bogaty i zróżnicowany program imprez literacko – muzycznych, wystaw i spotkań odbywających się w wirydarzu i w pomieszczeniach Klasztoru Podominikańskiego w Sejnach, proponuje  Muzeum Ziemi Sejneńskiej, które ma swoją siedzibę w Pałacu Biskupim w Sejnach.  Festiwal Teatrów Stodolanych odbywający się w skansenie w Puńsku,  Dzień Puńska – “ZIELNA” Jarmark folklorystyczny, oferta wystawiennicza Muzeum funkcjonującego w Domu Litewskim w Sejnach i wiele innych dokonań poświęconych tradycyjnej kulturze Litwinów ukazują bogactwo kultury tradycyjnej pogranicza.

Kraina bobrów i bocianich gniazd

Na Pojezierzu Wschodniosuwalskim rozciąga się malownicza kraina zielonych lasów i czystych jezior. Wtulona  w najdalszy zakątek północno – wschodniej polski Sejneńszczyzna otoczona jest prastarą Puszczą Augustowską i Wigierskim Parkiem Narodowym. polodowcowe pagórki, szumiące stare bory, gaje oraz niezliczone jeziora i rzeki tworzą charakterystyczny krajobraz: bagienne i zwykle zamglone uroczyska swym dzikim pięknem tworzą niepowtarzalny nastrój. rzeki Marycha i Czarna Hańcza łączą się z nurtem Niemna, a Jezioro Gaładuś rozciąga się po obu stronach polsko – litewskiej granicy. W tej przyrodniczej enklawie mają schronienie rzadkie gatunki roślin i zwierząt: knieje i ostępy zamieszkują rzadkie cietrzewie i wilki, natomiast bobrowe żeremia wpisane są na stałe w wodny krajobraz.

Turystyka
Na miłośników sportów wodnych czekają latem krystalicznie czyste jeziora, bogate w liczne gatunki ryb, tj. szczupak, lin, okoń, sieja, sielawa. Kajakarze mają okazję poznać najbardziej urokliwe odcinki rzeki Marycha, Czarnej Hańczy oraz Kanału Augustowskiego.
Amatorzy fotografowania odnajdą najpiękniejsze pejzaże i unikalne gatunki flory w Wigierskim Parku Narodowym, licznych rezerwatach przyrody – sześciu na terenie powiatu – na obszarach chronionego krajobrazu. Nie tylko myśliwi mogą wytropić w leśnej gęstwinie sarnę, łosia, dzika, jelenia czy bobra. Zima jest również atrakcyjną porą roku. Zamarznięte jeziora to raj dla zwolenników łyżwiarstwa lub wędkarstwa. Zaśnieżone leśne ścieżki, jak i pofałdowany otwarty teren doskonale nadają się do uprawniania narciarstwa biegowego. Śnieżne zimy to również kuligi. Większość gospodarstw agroturystycznych usytuowana jest bezpośrednio nad jeziorami lub w pobliżu lasu. Nieodłączną atrakcją agroturystyki jest domowa kuchnia i regionalne potrawy. Sękacze, kindziuki i kartacze to tajemniczo brzmiące przysmaki serwowane przez sejneńskie gospodynie, również kresowe restauracje serwują  oryginalne i smaczne dania regionalne – bliny, kiszkę, czenaki, cepeliny.